محمد حسينى همدانى نجفى

21

درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى )

و قول ديگر كه بر اساس هر دو قدرت است بطور تساوى و اجتماع دو نيرو و دو مؤثر بر يك فعل و اثر يك درجه در تأثير و بطور عرضى و يا بر اساس دو نيرو بطور طولى باينكه قدرت و اختيار و اراده فاعل مختار ظهورى از قدرت حق سبحانه خواهد بود . و گفته شده صواب در ضبط اقوال آنست كه مؤثر و استناد فعل صادر از بشر به قدرت و اراده حق سبحانه فقط است و فاعل محل صدور فعل خواهد بود هم چنان كه مذهب اشعرى است . و يا اساس و مؤثر در صدور فعل قدرت درونى و ظاهرى فاعل مختار است فقط هم چنان كه مذهب معتزله است و يا اساس و مؤثر فعل صادر از بشر هر دو قدرت غيبى حق سبحانه و نيز قدرت درونى و ظاهرى فاعل مختار است و هر دو قدرت بطور انضمام و عرضى سبب صدور فعل از فاعل خواهد بود و بالاخرة تأثير دو قوه و نيرو بر فعل واحد است و با اينكه قدرت قاهره حق سبحانه مؤثر و اساس فعل است و صفت حادث مانند اطاعت و يا معصيت مستند به شخص فاعل خواهد بود از بيانات گذشته استفاده شد كه تأثير قدرت درونى و ظاهرى بشر و صدور فعل بوسيله جوارح فاعل امر بديهى است و نميتوان آن را انكار نمود همچنين مذهب اشاعره كه هيچ گونه ربط به قدرت فاعل ندارد بلكه فاعل محل وقوع فعل صادر به قدرت غيبى حق سبحانه خواهد بود . اين قول و مذهب نيز بر خلاف بداهت و حقيقت است زيرا قدرت غيبى گرچه بطور اطلاق و ربط محض است ولى در اثر تعلق بفاعل و جوارح او لا محاله محدوديت خواهد يافت يعنى قدرت غيبى به صورت قدرت فاعل و به كار گرفتن جوارح فاعل خواهد ظهور نمود و صرف نظر از نيروى اراده فاعل باينكه حق سبحانه جوارح فاعل را به كار انداخته و شخص فاعل محل صدور فعل حق سبحانه مىباشد اين نظر بر خلاف حقيقت و بداهت است . از علامه حلى قدس سره نقل شده كه علماء اماميه افعال بشر را به دو قسم